
Tuesday, October 20, 2009
Minii bodol dahi bid

Sanahui

Sanahui
Zuun zuunii turshid
Etseg uvgud mini
Dusal tsusaa ch hairlalgui
Zuvhun tanii tuluu
Daitaj yavsan omogtonuud
Davj yalsan baataruud
Aya eh oron mini
Aguu ih tuuh mini
Aldhan ene bie mini
Alshan gazraas taniigaa
Aanai l sanaj suuh yum
Delhiin gazriin zuragt
Denhiigeed suuj baidag
Denduu hairtai eh oron mini
Nadad taniihaa tuluu heleh
Nandin ugs zunduu baina
Nadad taniig martahgui baih
Naigui ih dursamj baina
Nadaas ta yagaad ch
Nuugdaj chadahgui
Nasan buural boltloo
Naana chin tantai l hamt bainaa.
Eh oron minu
Monday, October 19, 2009
Mongol ulsiin turiin duulal

Mongol ulsiin turiin duulal
Darhan manai tusgaar uls
Dayar Mongoliin ariun golomt
Dalai ih deedsiin gegeen uils
Dandaa enhjij, uurd munhjinu
Hamag delhiin shudarga ulstai
Hamtran negdsen evee behjuulj
Hatan zorig, buhii l chadlaaraa
Hairtai Mongol ornoo manduulya
Undur turiin mini suld iveej
Urgun tumnii mini zaya tushij
Undes yazguur, hel soyoloo
Uriin urdee uvlun badraaya
Erelheg Mongoliin zoltoi arduud
Erh chuluu jargaliig edlev
Jargaliin tulhuur, hugjliin tulguur
Javhlant manai oron mandtugai
Segs tsagaan bogd

Sunday, October 18, 2009
Bi durgui

Minii nutag

Minii nutag
Hentii Hangai soyonii undur saihan nuruunuud
Hoid zugiin chimeg bolson oi huvchiin uulnuud
Menen Sharga Nominii urgun ih goviud
Umnu zugiin manlai bolson elsen manhan dalainuud
Ene bol minii tursun nutag
Mongoliin saihan oron
Herlen, Onon, Tuuliin tungalag ariun murnuud
Hotol olnii em bolson gorhi, bulag rashaanuud
Huvsgul, Uvs, Buiriin gun tsenher nuuruud
Hun maliin undaa bolson toirom burd usnuud
Ene bol minii tursun nutag
Mongoliin saihan oron
Orhon, Selenge, Huhiin onts saihan goluud
Uurhai bayalgiin ohi bolson olon uul davaanuud
Huuchin hushuu dursgal, hot balgadiin suurinuud
Hol gazar odson hargui dardan zamuud
Ene bol minii tursun nutag
Mongoliin saihan oron
Holhi gazraas gyalalzsan tsast undur hairhanuud
Huh tenger tselmesen huduu heer tsaidmuud
Holiin baraa haragdsan noyon shovh saridguud
Hunii setgel teniisen uudam amisgalt taluud
Ene bol minii tursun nutag
Mongoliin saihan oron
Hangai goviin hoorond halhiin uudam nutag
Har baga nasnaas hundlun guld davhisan gazar
Guruus araatan avlasan urt urt shiluud
Huleg morin uraldsan hundii saihan hooloinuud
Ene bol minii tursun nutag
Mongoliin saihan oron
Salhinii uzuurt naigasan sorgog nariin nogootoi
Saruul tald yaralzsan sonin yanziin zeregleetei
Sain ers tsuglarsan baits berh gazartai
Suld tahilga ulirsan sumber ih ovootoi
Ene bol minii tursun nutag
Mongoliin saihan oron
Nariin uvs urgasan maliin saihan belcheertei
Naash tsaash suljih teneger saihan nutagtai
Durvun tsagiin ulirald duraaraa nuuh nutagtai
Tavan zuiliin tarianii hurs shoroot gazartai
Ene bol minii tursun nutag
Mongoliin saihan oron
Ulgii saihan uuland uvgudiig tavisan gazar
Ur ach huuhdiin urjij ussun oron
Tavan hoshuu mal tal duuren belchsen nutag
Mongol hun bidnii setgeliig sorson oron
Ene bol minii tursun nutag
Mongoliin saihan oron
Uvliin tashiim tsagt tsasan musun burheed
Bolor shiliin ungu gyaltganaj gyalalzsan oron
Zunii nairtai ulirald tsetseg navch delgereed
Jiguurten shuvuud holoos irj gangar gungar dongodson oron
Ene bol minii tursun nutag
Mongoliin saihan oron
Altai hyangan hoyoriin zavsart atar baylag oron
Aav eejiin mini orshson ashdiin zayasan nutag
Altan narnii tuyand enhjin togtson oron
Mungun sarnii gereld munhjin gyalalzsan gazar
Ene bol minii tursun nutag
Mongoliin saihan oron
Hunnu Sunnugiin uyes hugshid uvgudiin mini nutag
Huh Mongoliin tsagt huchirheg bolson oron
On ond ideeshij olon jild dassan nutag
Odoogiin shine Mongoliin ulaan tug burhsen oron
Ene bol minii tursun nutag
Mongoliin saihan oron
Ussun tursun bidnii undesnii hairtai nutag
Ungulzugch daisan irvel uter ushiglun huunu
Huvitai ene orondoo huvisgalt ulsaa manduulj
Hoichiin shine ertunts deer hundtei gaviyag baiguuliya
Ene bol minii tursun nutag
Mongoliin saihan oron
Bi

Bi haana turuu ve?

Bi haana turuu ve?
Huh manhan tengeriig ezegnenhen turluu bi
Humsgun sarnii aylah alsiin als toirogt
Holiin hoyor odnii tohioh byatshan chuluund
Hoyor nudnii uzuurt tsenherleh tudii terteed
Huh manhan tengeriig ezegnenhen turluu bi
Tsast tsagaan uuliig ezegnenhen turluu bi
Tsan huureg savsaj uuls orooh orgild
Tsasan shirheg tsartsaj mus boloh halild
Tsargia huiten uvul sarlagiin buh dujsun
Tsast tsagaan uuliig ezegnenhen turluu bi
Ongon tsenher taliig ezegnenhen turluu bi
Orog saaral zereglee havar suumelseh hundiid
Orson buuriin shud uvul hanginah hooloid
Uleg gurveliin muriig udii hurtel hadgalsan
Ongon tsenher taliig ezegnenhen turluu bi
Murun goliin usiig ezegnenhen turluu bi
Mungun sarnii suuder tolioron huvuh dolgiond
Minii uvug deedsiin morin tuuraind naaldsan
Hunii nutgiin shoroog ariun usaaraa ugaasan
Murun goliin usiig ezegnenhen turluu bi
Uner yaldam agi gangiig ezegnenhen turluu bi
Uur shuniin zavsar shuuder buuh navchind
Urel usan shuudert ni odod gyalalzah delbeend
Uhelgui munhiin belgedel tsagaan uul tsetsgend
Uner yaldam agi gangiig ezegnenhen turluu bi
Zuurmeglegch hun shig geriig ezegnenhen turluu bi
Zuudelgui tsagaan urhiin hoimsoj tomsson oosort
Zurhen ulaan galtai gan tulgiin totgond
Zuun tumen ued Mongol hunii ideeshsen
Zuurmeglegch hun shig geriig ezegnenhen turluu bi
Saihan busguin setgeliig ezegnenhen turluu bi
Sormuusan dundaa talimaarah alag nudnii melmereend
Saaliin uner hanhalsan deeliin hormoin nugalaasand
Sanan sanan uyarah tsever ichimtgii aashind
Saihan busguin setgeliig ezegnenhen turluu bi
Tenheet hulgiin duruug ezegnenhen turluu bi
Telmen joroo morinii shanhnii uzuuriin chichirgeend
Tengeriin salhinaas busdiig deeree gargaj uzeegui
Teneger goviin sureg ongon hulangiin nuruund
Tenheet hulgiin duruug ezegnenhen turluu bi
Aadar hur boroog ezegnenhen turluu bi
Amgalan tengeriig tsochooh ayangiin dogshin gyalbaand
Arvin agaart shuherleh munduriin tsagaan shirhegt
Altan tald tatah solongiin doloon ungund
Aadar hur boroog ezegnenhen turluu bi
Tseelhen duunii egshgiig ezegnenhen turluu bi
Tsenher hadgan deerhi mungun ayagtai sarhadand
Tseel saihan egshigtei urtiin duunii ayand
Tsengeh zovoh hosolson hunii huvi zayand
Tseelhen duunii egshgiig ezegnenhen turluu bi
Avhaaljit hunii bie-g ezegnenhen turluu bi
Ami negtei olniihoo Mongoloo gesen setgeld
Uuriin tavan jingeer hudernenhen ulalzah
Uildveriin undur yandangiin hilen ulaan galand
Avhaaljit hunii bie-g ezegnenhen turluu bi
Huh tengeriin orniig ezegnenhen turluu bi
Huh mongol aldarshsanii uye damjsan domogt
Huchirheg deedsiin nutagt mandsan huvisgaliin dulund
Hurst altan delhiin urchleet magnai bolson
Huh tengeriin orniig ezegnenhen turluu bi
B. Yavuuhulan
Borjigonii bor tal

Borjigonii bor tal
Sanaa aldahad ehiin suu tagnaid amtagdaj
Salhinii uzuuriig ni zalgihad agi hooloid argasan
Borjigonii bor tal mini
Tergel saran tuulj baramgui heer honodog
Tengeriin hevter buural tal mini
Taaniin tsagaan tolgoinoos uur
Taitgaruulah tsetseggui nutsgen tal mini
Nandin erhemseg egel borgiliin tuil
Nar hur tsaraichilsan gazriin saalitai hormoi mini
Tenger etseej chuluu hanaraaj torohod tal mini chi
Torgo shig zuulun baisan
Jargal zovlon hoyoriig amsaj edelj
Chuluun deer chini bayar gunigiin nulimsaa unagaad
Er hun shig nuruutai bai gesen shig
Erguulj nad ruu tsatsah ni hatuugaas hatuu baisaan chi
Sairan deer chin utulsun jiguurten tengertee nugchihud
Salhi huluglusun od ni cham deeree ergej buudag
Botgo ni uhsen ingenii
Borvio hagartal sarvisan tsusnii tuyatai suug
Chi l zalgilj zovlong ni hugasalj
Chinesen huhiig ni amirluulsaan.
Deedsiin sharil harvaj unasan tengeriin soliriig ch
Delhiin tuvtei chi l niiluulsen
Chinii sharh zurhnii mini sharhnaas hojdoj anidag yumaa tal mini
Tugaliin belcheerees ehlen togloom delgesendee chi namaig erh bolgoson
Tuulsan zuunuudiin gashuun surgamjiig helj zurhleeguidee chi namaig genen bolgoson
Gazriin nuden bulgiin chin had tsoolson dogshin tsamnaa namaig eremgii bolgoson
Huruunii ir shig alsiin namhan uulsiin chini oroi
Huh galiin chin irt ulaan dul namaig badrangui bolgosoon
Saihan chinii gandah elegdeh hoyor
Sartai shuniin chin chimeend zangirah tsagaan ayalguu namaig uyahan bolgoson
Baiduu myanganii uulsaan duuraij tolgoid mini buural suuj
Bagadaa huhsun ehiin suu gadagshilahiin tsagt
Shulgeen bi cham deeree hun chuluu shig orhiod
Suudree darj unahdaa elgiig chi tsumlun shingenee
Borjigonii bor tal mini
B.Lkhagvasuren
Tehiin Zogsool

Tehiin Zogsool
Teer jiliin ter neg uvliin unteig yana
Tehiin zogsool gedeg ter orgiliin undriig yana
Huren uulsiin buid muhar Huush nertei
Hurehed hol ch uvuljihud numur huh buutstai
Huren uulsiig haluun namraar aav mini zoriv
Huushiin uvuljuund gurvan gereer ail uvuljiv.
Uvuljuug hureelsen uulsiin orgil bugd undur
Undriin dundaas Tehiin Zogsool buur ch undur
Uvuljuund buugaad aav, heseg zuur an hiiv
Uvuld beldeed ailuud, heseg zuur ajil hiiv.
Untei jiliin ter negen uvliin dulaahaniig heleh uu
Uvs tsas tegshhen uuland uvuljihiin tuhtaig heleh uu
Goviin uuland jam yosooroo havar irev
Gol baraadaj gurvan gereeree nuuh bolov
Negen ugluu aav mini namaigaa gadnaas duudav
Neg nudnii sunadag durangaa gart bariulav
Tehiin zogsool deer yu baina ve? sain har gev.
Tegj helseniihee jaahan hoino sanaa aldav.
Uzuur ni gurvaljin, uulend shurgeh orgil haragdav
Uuree manan undurt ergeh Burged haragdav
Dergedeh orgil ni ileed avahaar oirhon baiv
Deerhi tenger ni nudend torohoor uulgui baiv.
Tehiin zogsool deer haraagaa togtoo gej aav mini helev
Teruun deer neg amitan bii oldoo gej ahin helev.
Uvuljin haragdaj nudend dassan orgil uzegdev
Oroi deer ni ever ni serhiisen yangir haragdav.
Hangain saihan amitniig uzeed bi bayasav
Harlag teh zogsoj baina geed barag hashgirav.
Aav mini duugui, tamhia sorsoor gertee orov.
Ailiin humuus yangiriin surgaar manaid tsuglav.
Tsaigaa ch uuhgui aav mini tegeed heseg suuv
Tsaanaa l gunigtai hooloi zasaad ingej yariv.
Mungun oroit uulsiin hishgiig ih hurtlee
Munhiin zogsooldoo zogsson yangiriig anh uzlee
Yamaan usand nodnin baisan Teh mun baina
Yah argagui zogsooldoo zogsson Teh mun baina
Tursunii etsest uhnee gedeg amitanii yosoo!
Tursun nutgaa orhinoo gedeg amargui davaa!
Yangir utluhuuruu evree daahaa bolidog yum gene lee
Yangiriin surgee guitsej chadahaa baidag yum gene lee
Ehees tursun uulandaa ergej irdeg yum gene lee
Ehees unasan gazraa olj hevtdeg yum gene lee
Nasniihaa etsest orgil uud matsaj gardag yum gene lee
Nartad tuuniig ni Tehiin Zogsool gej nerledeg yum gene lee
Undur orgil deer olon honog zogsdog yum gene lee
Unguruulsen amidralaa ergej neg hardag yum gene lee
Umdaldag ariuhan usaa uzej neg bayarladag yum gene lee
Ideeldeg saihan bilcheeree harj neg bayasdag yum gene lee
Ijil olon surgee etssiin udaa uzdeg yum gene lee
Eh bolson nutgaa suulchiin udaa hardag yum gene lee
Undur orgiloos ever ni diileed halidag yum gene lee
Ungut orchlongoos neg ni tegeed dutdag yum gene lee
Aaviin yariag hun buhen duugui chagnav
Ailiin emee yangiriig uruvdun nulims unagav
Ternees hoish aav mini neg l zoviurtai bolov
Ter uvuljuunuus hesegtee neg l nuuhee baiv.
Gurvan geriin honinii eelj doroo ergene
Guravhan honogt manai eelj ergeed irne
Undur uud honio buu bilchee! gej aav mini zahina
Ugluu bolgon l gadnaa suuj orgil durandana
Huushiin uvuljuund chandmalj buusan gurvan ail
Humuusiin haraag uurtuu tatsan gurvaljin orgil
Tsenher tengert ever ni seriisen harlag teh
Chanh deer ni udurjin ergesen huren burged
Iim l zurag olon honogoor aavd mini haragdav
Ene l zurag olon honogoor uvuljuund suulgav.
Negen ugluu orgiliig durandaad aav orj irev
Neg harahnee bayartai misheegeed tsaigaa uuj suuv.
Yag l yosooroo halij dee huurhii gej aav mini yariv
Yamai daa, yamai huurhii mini! gej ijii uruvduv
Margaash ugluu ni gurvan ger maani ert achaalav
Manarsan buutsnaas hun, mal maani zereg hudluv.
Tehiin zogsool orgiliig aav mini neg ergej harav
Tursun nutag min! gej etseg mini neg uurtuu helev
Teer jiliin ter negen uvliin urtiig yana
Tehiin zogsool gedeg ter orgiliin undriig yana.
B.Yavuuhulan
(1969 on)